Je voelt je somber, piekert veel of loopt even helemaal vast. Je wilt er met iemand over praten, maar de wachtlijst voor hulp is lang en je vindt het spannend om het gesprek met naasten aan te gaan. Wat doe je dan?
Steeds meer mensen gebruiken kunstmatige intelligentie (AI), zoals ChatGPT, om te praten over hun mentale gezondheid. Even je gedachten op een rij zetten, een luisterend oor vinden, of advies vragen; 24 uur per dag, zonder oordeel. Maar is dat eigenlijk wel veilig? En helpt het echt?
Waarom mensen AI gebruiken bij psychische klachten
Uit onderzoek van MIND blijkt dat ruim een derde van de mensen met psychische klachten AI gebruikt om daarover te praten. Vooral jongeren, mensen die op een wachtlijst staan en mensen die al zorg ontvangen, maken er gebruik van.
Waarom? Omdat AI altijd beschikbaar is. Je hoeft geen afspraak te maken. Voor sommigen is het ook fijn dat ze AI kunnen gebruiken zonder zich bezwaard te voelen. Ze zijn bijvoorbeeld bang dat ze anderen tot last zijn als ze vaak over hun gevoelens praten. Fleur van der Meer is psycholoog bij het online behandelteam van GGzE en snapt dat mensen met AI praten: “Ik hoor goede verhalen van mensen die midden in de nacht even een gesprek voeren met AI als ze zich niet lekker in hun vel voelen. Het is laagdrempelig en soms geeft het rust. Maar je moet wel blijven beseffen: het is en blijft een computer.”
Wat AI wel en niet kan
AI is géén therapeut. Het is een taalprogramma dat informatie geeft en gesprekken nabootst. Soms helpt dat. Bijvoorbeeld als je je verhaal kwijt wilt, of praktische tips zoekt. Maar AI kan ook fouten maken. Fleur: “Het begrijpt niet altijd goed wat je bedoelt. En het kan soms te veel meegaan in je negatieve gedachten, zonder tegenwicht te bieden.”
Ook is er zorg over privacy: wat gebeurt er met de dingen die je vertelt? En hoe weet je of het advies klopt?
Belangrijk: AI is een aanvulling, geen vervanging
Professionele hulp en écht contact met mensen blijven het allerbelangrijkst. Toch kan AI in sommige situaties tijdelijk iets bieden waar je naar verlangt: aandacht, overzicht, geruststelling. Zeker als je in een moeilijke periode zit en de drempel om hulp te zoeken hoog is. Fleur raadt het gebruik zeker aan voor het meedenken in concrete doelen of kleine stappen die je vandaag nog kunt zetten. “Zet het in om positief mee te denken over wat wél kan als je te maken hebt met bijvoorbeeld lichamelijke klachten of een klein budget. Dat maakt het praktisch en brengt je wat perspectief”, aldus Fleur. Maar: “Niets kan het contact van mens tot mens vervangen. Misschien geeft AI je helpende inzichten maar deze vervolgens toepassen in je leven, kan uitdagend zijn. Het is prettig als iemand je hierbij kan helpen.”
Haar advies is dan ook: gebruik AI met gezond verstand. Blijf kritisch. En praat, als het kan, ook met iemand in je eigen omgeving, “of neem contact op met de Luisterlijn”. Want soms is één echt gesprek veel waardevoller dan honderd digitale antwoorden.
